- 0 356 317 97 66
1564’ten önce Avrupa’da yaygın olarak Roma
İmparatoru Jül Sezar'ın adıyla anılan Jülyen takvimine göre 25 Mart, yeni yılın
başlangıcı kabul edilirken ve takvime
dayalı bütün işlemler 1 Nisan esas alınarak düzenlenirken, 1564 yılında Fransa
kralı IX. Charles, yıl başlangıcını Ocak ayının 1. gününe alarak yeni bir
takvim düzenlemiş fakat o zamanki iletişim koşullarında Charles'in bu kararı fazla yayılmamıştır.
Kararı duyanlardan bazıları ise önemsemeyip
protesto amaçlı eski adetlerine devam etmişledir. Duyup da inananlar, 1 Ocak’ta kutlamalar yapıp, eğlenceler tertip edip, partiler düzenlemişler, 1 Nisan'ı sene başı
olarak kabul etmeye devam edenlerle alay etmek amacı ile yapılan şakalar, bir
süre sonra gelenek haline gelmiş, 1 Nisan'ı yılbaşı kabul edenlere ise “Nisan
Balığı” adı verilmiştir. Zamanla şakaların dozu da artarak “Nisan Balığı” sözü "1 Nisan Aptalları" olarak
anılmaya başlanmış, 1 Nisan’a “Aptallar Günü” adı verilmiştir.
1 Nisan’da,
IX. Charles’a güvenenler, herkese
sürpriz hediyeler vermişler, gerçek olmayan haberler üretmişler, yıllar sonra
Ocak ayının yılın ilk ayı olmasına alışılınca, Fransızlar 1 Nisan gününü
kültürlerinin bir parçası görerek devam ettirmişler, oradan da bütün dünyaya bir şaka günü olarak
yaymışlardır.
Şaka yapma olgusu benimsenerek eski
Romalıların Hilarya, Hintlerin ise Huli Festivali'nde görülen şakaların,
1564'te Fransa'da yapılan takvim düzenlemesiyle gelenek haline geldiği
görülmüştür.
Her yıl dünya genelinde "şaka günü" olarak kutlanan 1
Nisan'ın ortaya çıkışı hakkında birçok rivayet olsa da matbuat alanında ilk
olarak İngiliz yazar Geoffrey Chaucer'ın 1387-1400 yıllarında yazdığı "Canterbury
Masalları"nda 1 Nisan'a atıfta bulunulduğu belirtilmekte,
Chaucer'in
kaleme aldığı hikayelerin komik ve eğlenceli tarzla okuyucuya aktarıldığı bu
masallar derlemesinde, bir kandırma hikayesinin anlatıldığından bahsedilerek,
bir masalın "Mart başladığından bu yana otuz iki gün geçmişti."
ifadesiyle başlaması bu masalın, 1 Nisan şakası olarak kayıtlara geçen ilk
örnek olarak kabul edilmiştir.
1 Nisan Şaka Günü, yılda bir, 1 Nisan'da kutlanan eğlenceli ve şaka dolu bir
tatile dönüşmüş, Ortaçağ Avrupa'sından modern zamanlara kadar değişim
göstererek, ilk başlarda baharın gelişini kutlamak amacıyla yapılan festivallerle
ilişkilendirilirken, zamanla şakalar ve
oyunlarla dolu bir gün haline gelmiştir.
1 Nisan Şaka Günü, her yıl dünya çapında
farklı geleneklerle Eğlenceli ve Şaşırtıcı uygulamalarla kutlanmaktadır. Bazı
ülkelerde, 1 Nisan'da insanlar birbirlerine balık taklidi yaparlar. Bu gelenek,
eski zamanlarda balık avı mevsimine denk gelmesinden kaynaklanmaktadır.
Medya kuruluşları ve şirketler, 1 Nisan'da
yanıltıcı ve şaka haberlerini yayınlamak için yarışmakta, bu haberler genellikle komik ve absürt
olabilmektedir.
Bazı şirketler, 1 Nisan'da sahte ürün
lansmanları yaparak tüketicileri şaşırtmayı hedefler, bu ürünler genellikle gerçekçi görünse de
aslında hayal ürünüdür.
Antik Roma'da Hilarya adıyla kutlanan şaka bayramı,
Hindistan'da 31 Mart'ta Holi
adıyla kutlanmaktadır. Pagan kültüründe
1 Nisan'da kutlanan Fous bayramı da aynı
amaca yönelik kültürel bir değer olarak görülmektedir.
İran’da 1 Nisan, Celali takviminde 21 Mart'ta başlayıp 20
Nisan'da sona eren Farvardin’in 1 Nisan’a eşdeğer olan 13’ünde şaka günü olarak
kutlanmaktadır.
Nisan sözcüğünün, Farsça (Nisan), Süryanice
(Nisanna), Sümerce (Nisag = ilk meyveler), Akadca (Nisānu) ve İbranice (nîsān)
sözcüklerinden alındığı söylenebilir. Nisan adının İngilizcesi olan April
sözcüğünün Latince aprilis'den geldiği rivayet olunur. Klasik etimolojiye göre,
Latince aperire (açmak); ağaçların çiçek açmaya başladığı mevsimi ima eder.
Sosyal medyanın günlük hayattaki öneminin
artması ve önde gelen etkileşim alanlarından biri haline gelmesi, "1
Nisan" şakalarının sayısını, bilinirliğini ve bu alana yönelik ilgiyi de
artırmıştır.
Basın yayın organları da 1 Nisan’da pratik
şaka içerikli haberler yaparak bugüne katkı
koymuşlardır. Bunlardan bazıları
şöyledir:
*İngiliz yayın kurumu BBC'nin Panoroma
programı da hafızalara kazınan bir şakaya imza atmış, 1957 yılında İsveçlilerin
ağaçlarda spagetti yetiştirdiğine dair şakayı ciddi haber araştırmasıymış gibi
izleyicilerine aktarmıştır.
Haberde yetiştiricilerin "spagetti
biti" adı verilen haşereyle mücadele ettiği anlatılmış, yayının şaka
olduğunu anlamayan çok sayıda izleyici, BBC'yi arayarak kendi spagetti
ağaçlarını nasıl yetiştirebileceklerine ilişkin bilgi edinmek istemişlerdir.
* İngiliz gök bilimci Patrick Moore, 1976
yılında BBC Radyo 2'ye yaptığı açıklamada, 1 Nisan saat 09.47'de Plüton,
Jüpiter'in arkasından geçerken sıra dışı bir olayın meydana geleceğini,
gezegenlerin bu dizilişinin Dünya'nın çekim gücünü azaltacağını söylemiş, tam
bu anda sıçrayanların havada uçma hissini duyumsayacaklarını söyleyen Moore'un
bu açıklamasını binlerce kişi uygulamış, zıplayıp durmuştur.
*The Parisien gazetesi, 1 Nisan 1986’da Eyfel
Kulesi'nin sökülüp taşınması için anlaşmaya varıldığını yazmış, Habere göre Fransız kültürünün simgesi kabul
edilen Eyfel, Paris'in doğusunda açılacak yeni Euro Disney parkında tekrar
monte edilecek demiş, Eyfel'in yerine ise 1992 Olimpiyat Oyunları için 35 bin
koltuk kapasiteli stadyum inşa edilecektir demesi 1 Nisan şakalarının
unutulmazları arasına girmiştir.
*1 Nisan 1995’te Yunanistan Kültür Bakanlığı,
Atina metro sistemi kazıları sırasında Sokrates'in mezarının bulunduğunu
açıklamış, mezarda Sokrates'in içtiği
baldıran otunun kalıntılarını taşıyan bir vazo ve M.Ö. 400 ila 390'a ait bir
deri parçası olduğunu duyurmuş, Fransız
haber ajansı AFP, haberi tüm abonelerine geçmiş, birkaç saat sonra şakanın ortaya çıkması üzerine AFP, haberi geri çekmiştir.
* Anadolu Ajansından yapılan 1 Nisan şakaları da dikkat çekenler
arasındadır. Bunlardan: AA muhabirlerinin, 2009 yılında "Dünya'ya çok
benzeyen gezegen keşfedildi"; 2012'de "Hamilelik süresi 5 aya
iniyor"; 2013'te "1 Nisan
şakası" olarak hazırlanan "Taksim'de doğal gaz bulundu" haberi
de bazı internet siteleri ve sosyal medyada en çok okunanlardan olmuş, haberde
"İstanbul’da yayalaştırma projesi kapsamında yapılan kazılar sonucunda 38
milyar metreküp doğal gaz rezervi tespit edildi." ifadesi yer almış, bazı
yayın organları da ajansı arayarak "Taksim'de doğal gaz bulunması"
konusunu yetkililere teyit ettiremediklerini, haber kaynağıyla görüşmek
istediklerini belirtmişler; 2016'da da "Büyüyebilen robot geliştirildi"
başlıklarıyla hazırlanan haberler, dönemlerinde basında geniş yankı bulan 1
Nisan şakaları olarak unutulmayanlar arasındadır.
Dünya Şaka Günü, neşeli bir atmosfer yaratır
ve insanların streslerinden uzaklaşmalarına yardımcı olur. Bu özel gün, espri anlayışını
ve mizah duygusunu katlar. Ancak, şakaların karşılıklı güvene dayanması ve
zararsız olması önemlidir. Dünya Şaka Günü, insanları birbirleriyle eğlenceli
etkileşimlere teşvik ederken, gülerken birlikte vakit geçirmenin önemini
hatırlatır.
Her yıl milyonlarca insan tarafından coşkuyla
kutlanan Bu eğlenceli ve şaka dolu günün tadını çıkarın ve sevdiklerinizle
birlikte eğlenceli şakalar yaparak keyifli zaman geçirin. 1 Nisan’ınız
kutlu olsun.