ZÜLFÜYÂRE DOKUNMAK: (Hatırlı, güçlü bir kimseyi veya bir makamı gücendirecek sözler söylemek, bir kimsenin veya bir makamın darılmasına sebep olmak maksatlı söylenen bir deyimdir.)

            Vaktiyle birbirini deliler gibi seven iki genç varmış. Delikanlı kıza sırılsıklam aşık mı aşık. Ama kız o kadar el bebek gül bebek büyütülmüş ki alıngan mı alıngan, nazlı mı nazlı, uçan kuştan kuşkulanıyor, esen yelden nem kapıyor. Fakat güzelliği dillere destan. Yanaklarına doğru sarkan lüle lüle saçları yani zülüfleri delikanlının aklını başından alırmış.

            Vaktiyle birbirini çok seven iki genç varmış. Delikanlı kıza sırılsıklam aşıkmış ancak kız o kadar el bebek gül bebek büyütülmüş ki, hem çok nazlı hem de söylenen her sözden farklı anlamlar çıkaran, son derece alıngan bir türe sahipmiş.

            Bir gün güllerin açtığı bir bahçede birlikte ele ele yürürlerken aniden sert bir rüzgâr esmeye başlar ve kızın saçlarını dağıtır. Sevgilisinin saçlarının bozulmasına üzülen genç, rüzgâra öfkelenip söylenmeye başlar. Kız, delikanlının bu söylenmesinden bir pay çıkarır: -Anlıyorum, sen rüzgârı bahane ederek benim ihmalkârlığımı yüzüme vuruyor, saçımı taramadığımı, pasaklı olduğumu ima ediyor, yüzüme dökülen zülüflerimden nefret ediyorsun, diyerek delikanlıya küser.

Zavallı aşık, ne zaman sevgilisinin saçlarından, güzelliğinden bahsetse ya da saçına rüzgar değse işin sonunun hep büyük bir kırgınlığa ve siteme çıkmasından artık bitap düşmüş. En sonunda arkadaşlarına dert yanarken çaresizce şöyle demiş:

"Aman, ben artık o konulardan hiç bahsetmiyorum. Ne desem ne yapsam fark etmiyor; lafın ucu dönüp dolaşıp zülfü yâre dokunuyor!

       YOK DEVENİN BAŞI: (Günlük hayatta inanılması güç, çok abartılı veya imkânsız durumlar karşısında şaşkınlık ve alay belirtmek için kullanılır.

            Eski zamanlarda bir adam kervanlarla birlikte haftalarca sürecek uzun bir Hac yolculuğuna çıkmış. Gün boyu sıcağın altında deve sırtında gitmekten bitkin duruma gelmiş devesinin üzerinde başlamış uyumaya… Rüyasında kendisini evinde görür. Hanımı yer yatağını yapmış kendisini yatağa çağırıyor; -Gel yat bey, yatağın hazır, bir güzel uyu, dinlen… diye. Adamcağız böyle bir davete, öyle bir yatağa adeta balıklama atlar tabi. Atlamasıyla “Küüt!” yere, devenin sırtından aşağı kızgın kumların üstüne…

            Diğer kervancılar koşarak gelirler, adamın yarı uyanık, yarı sersem hâline bakmadan alelacele devesine geri bindirirler. İşin kötü tarafı adamı deveye ters oturtmuşlar. Adamcağız bakmış ki devesinin başı yok, başsız devenin üzerinde gidiyor. Bağırmaya başlamış:-Yok.. Vallahi yok, bu devenin başı yok”

            Kervandakiler adamın hâline gülüşerek:

            -Yok devenin başı Hacı! Diye dalgaya almışlar.

            ÜSKÜDAR'DA SABAH OLDU: (Bir olayda geç kalındığını, fırsatların kaçırıldığını veya bir gerçeğin çok sonradan fark edildiğini muzipçe ifade etmek için genellikle bu deyim kullanır.)

            Osmanlı döneminde Üsküdar sahilinde padişahların ve hanım sultanların yaptırdığı Valide Camii ve Mihrimah Sultan Camii bulunmaktadır. Bu camilerde görev yapan müezzinlerin en büyük hayalleri seslerini boğazın karşı yakasındaki Yıldız Sarayı’nda ikamet eden padişaha duyurabilmek. Bunun için ezanı okurken olabildiğince gür ve yanık seslerini kullanmaya özen gösterirler ki sabahın o en sessiz ve dingin anında padişahın dikkatini çekerek ondan ödül alabilmek ve nihayetinde saray müezzinliğine yükselebilmek. Bu yüzden Üsküdar’daki müezzinler, sabah ezanının Beşiktaş ve karşı sahildeki diğer camilerden daha önce okumaya başlarlarmış.

            Beşiktaş’taki esnaflar birbirlerini bu ezan sesiyle uyandırırlarmış. Vakit geçmesine rağmen bir türlü uykudan uyanamayan, yatağından kalkmakta zorlanan uykucu komşulara, kişilere de şöyle seslenirlermiş:

            -Duymuyor musun? Dinle bak, Üsküdar’da sabah oldu! Sen halâ yatıyorsun.

       TUZLAYAYIM DA KOKMA: (Bilmediği halde biliyormuş gibi davranan, saçma sapan iddialarla yüksekten atan veya boş bir beklentiyle kendini nimetten sayan kişileri küçümsemek ve alaya almak için kullanılan iğneli bir halk deyimidir.)

Bir gün biri az çok dünyayı görmüş, askerlik yapıp görgüsünü artırmış, diğeri ise köyünden dışarı hiç çıkmamış son derece toy ve bilgisiz iki köylü yola çıkıp arkadaş olurlar. Yolda birlikte ilerlerken bir tepeyi aşarlar ve toy olan köylü hayatında ilk defa masmavi, uçsuz bucaksız denizi görünce hayrete düşür ve der ki:-Aman Yarabbim! Bu suları bu hale getirmek için kim bilir ne kadar boya harcamışlar ne kadar boya katmışlardır? Arkadaşı güler ve "Yahu hiç bu koca deniz boyanır mı? O mavilik boyadan değil, gökyüzünün renginin suya yansımasındandır" diye durumu açıklamaya çalışır. Ancak toy köylü son derece inatçıdır, "Olur mu canım, besbelli boyamışlar işte!" diyerek iddialaşmaya başlar. Tartışma o kadar büyür ki en sonunda sille tokat birbirlerine girerler, sonra zar zor sakinleşip yollarına devam ederler.

Bir süre sonra yolları denizin tam kıyısına varır. Bizim acemi ve inatçı köylü, elini yüzünü yıkamak için denizden bir avuç su alır. Suyu yüzüne çarparken yanlışlıkla tadına bakar ve acı bir tuzluluk hisseder. Şaşkınlıkla gözlerini açıp arkadaşına yeni bir iddiayla seslenir: - Boyasını anladık da... Yahu bu kadar suyu tuzlamak için kim bilir kaç ton tuz kullandılar? Arkadaşı artık bu cehalet ve bilmediği halde ısrarla ahkam kesme durumu karşısında sabrının son sınırına gelir. Arkadaşının yakasından tuttuğu gibi denize doğru savururken lafı yapıştırır:

- Dur seni de atayım da tuzlayayım, kokmayasın!

       ÇİNGENE ÇALAR KÜRT OYNAR: (Kimin ne yaptığının belli olmadığı, rollerin birbirine karıştığı, düzensiz ve son derece karmaşık durumları eğlenceli ve ironik bir dille ifade etmek için kullanılan bir sözdür.)

deyimi, kimin ne yaptığının belli olmadığı, rollerin birbirine karıştığı, düzensiz ve son derece karmaşık durumları eğlenceli ya da ironik bir dille ifade etmek için kullanılır.

Deyimin tarihsel kökenine dair en popüler rivayet Osmanlı’nın Tanzimat Dönemi’ne (1839 ve sonrası) dayanır. Anlatıya göre, o dönem İstanbul şehremanetinde (belediyesinde) görevli iki önemli bürokrat vardır:

• Şehrin belediye başkanı, lakabı "Çingene" olan Hüsam Efendi ile,

• Onun alt kadrosunda görev yapan muhasebe müdürü ise "Kürt" Ahmet Efendi'dir.

Bu iki yöneticinin görev yaptığı dönemde belediye işlerinde büyük bir düzensizlik, karmaşa ve içinden çıkılmaz bir bürokrasi baş gösterir. Her kafadan bir ses çıkmakta, kimin hangi işe baktığı anlaşılamamaktadır. Dönemin ünlü devlet adamı ve hazırcevaplığıyla tanınan Keçecizade Fuat Paşa’ya belediyenin ve şehrin durumunun nasıl olduğu sorulduğunda, paşa bu iki yöneticinin lakaplarına atıfta bulunarak şu meşhur cevabı verir:

-Nasıl olsun, Çingene çalıyor, Kürt oynuyor...

       DANANIN ALTINDA BUZAĞI ARAMAK: (Her şey açık olduğu halde, gizli bir durum olmadığı halde art niyetle veya aşırı şüphecilikle her şeyin arkasında gizli bir oyun, hile veya komplo arayan kişilerin durumunu ifade etmek için kullanılan bir deyimdir.)

            Aç gözlü bir ağa köylüye büyükbaş hayvanlarını bakmak üzere güya onlara ortak verir; ortaklığın ilk şartı yağı sütü bakana, yavrusu ağaya. Köylü bir taraftan yağ-süt alabilmek, bir taraftan da ağaya aç gözlü hırslı ağadan fırça yememek için bu hayvanlara çocuklarından daha iyi bakarlarmış. Ağa zaman zaman hayvanlarını kâhyasına kontrol ettirirmiş. Öyle ya; ölen, hasta olan var mı? Kaç tanesi doğum yaptı, yapmayan var mı gibi soruların cevaplarının ağaya rapor edilmesi gerekir. Verilen raporlardan ağa tatmin olmamış olacak ki bir gün kendisi kontrole çıkmış: Bu koyunun kuzusu bu, bu keçinin yavrusu bu, bu ineğin danası bu şeklinde eşleştirmelere başlamış.  İnek sandığı bir dananın yanında buzağısını göremeyince ağa küplere biner bağırıp çağırmaya başlar: -Hani bunun buzağısııııı !?

            Köylülerden birisi ağaya yavaşça yanaşır, “Ağam, ağam, o hayvan inek değil, danadır. Erkek hayvanın buzağısı mı olur” deyince oradaki köylüler:

            -Ağa, dananın altında buzağı arıyor! Demişler.

-Devam edecek-